4
Q15: Ano ang buhay ninyo ilang araw makalipas ang bagyong
Yolanda?
A15: Mga tatlong araw isolated kami. Wala kaming matinong pagkain o
makain. Iyong ibang magsasaka may kaunting root crops… cassava.
Araw-araw iyon ang kinakain namin… cassava lang. Kung ano na
lang makita namin, iyon na kakainin namin kasi walang supply ng
pagkain. Wala ring kuryente at tubig. Basa kami. Walang palitan ng
damit. Kung ano ang suot namin noong araw na bumagyo, iyon pa rin
ang suot namin ilang araw makalipas. Sa daan na kami naliligo pag
nakakakita kami ng tubig. Sa bomba kami umiinom noon. Iyong
dalawang pamangkin ko na mga sanggol pa noon, cassava din ang
kinakain nila kasi walang baby food.
Sa totoo lang, hindi ako naka-move on sa nawawala kong kahon kasi
andoon ang identity ko, ang pangarap ko.
Q16: Ilang taon ka noong humagupit ang bagyong Yolanda?
A16: 16 years old ako, graduating sa high school.
Q17: Ano ang naging epekto sa iyo ng iyong karanasan sa bagyong
Yolanda?
A17: Tuwing nakakarinig ako ng hampas ng dagat, nanginginig ako. Para
akong may sakit sa puso. Balisa ako at hindi mapalagay. Kahit nga
ulan lang ay parang takot ako kasi baka mangyari ulit iyong Yolanda.
Nagka-trauma ako sa ulan at sa dagat. Na-trauma ako ng makakita
ako ng mga patay sa dagat. Andoon iyong lagi akong nagdududa,
nababahala, hindi mapakali… Tatlong taon ang nakalipas bago ulit
ako nakatungtong sa dagat.
Iyong dagat, kaibigan namin iyan. Kasama namin iyan sa aming
paglaki. Ngayon, kapag nakikita ko o namin, masama ang tingin
namin. Cruel ang dagat. Papatay ng tao.
Dumating rin ako sa puntong naging desperada na ako. Binalak kong
pumunta ng Maynila para maghanap ng trabaho. Nag-impake na ako
kaso iyak ng iyak ang tatay ko at pinakiusapan ako na sa Tacloban na
lang kasi malayo ang Maynila at hindi nila ako makikita ng matagal.
Q18: Nakapagtrabaho ka ba?
A18: Oo, na-obliga ako. Wala akong choice kasi wala akong maaasahan.
Kapag hindi ako magta-trabaho, hindi ko mapagpapatuloy pag-aaral
ko. Pagkatapos ng Yolanda kasi, mas lalong nawalan ng katiyakan
ang kinabukasan ko. Sabi ng tatay ko huwag na kami mag-aral dahil
sapat na raw na marunong kami magsulat ng pangalan namin.
Q19: Nakapagpatuloy ka pa sa pag-aaral?
A19: Hindi po agad. Tumigil ako pumasok noong November 2013
hanggang March 2014. Noong March lang nagbukas ang paaralan