• selected disciplined IP members na, assuming, protectors ng ancestral domain, if granted. Isa sa mga katanungan naman yan. Ang isa, ang political intervention, sa local government sa processing NCIP at IPMR at nawala ang spirit ng primacy ng customary laws. Nawala e. I hope sana hindi sa gusto ng mga politiko. Siguro internal problem pero kailangan ng guidance ng NCIP at other government agencies. Ang NCIP ay departamento lang, ang ancestral domain sa Pilipinas ay dako kaayo, supposedly millions of hectares, attached lang ang NCIP sa Office of the President. Sana tanan na sector, may convergence with other agencies (Ang NCIP ay kagawaran lang, ang lupaing ninuno sa Pilipinas ay Malaki talaga, supposedly millions of hectares, attached lang ang NCIP sa Office of the President. Sana lahat ng sector, may convergence with other agencies.) Lastly, we are very fortunate, of the 18,000 hectares, 20% ay planted by Abaka with the help of DENR, through National Greening Program. NCIP is focused of the title. Ang DENR ginagawa ang climate change mitigation and economic sustainability for IPs in the area. Ito ang saving grace sa amin sa Davao Oriental.