b. Multiple contexts in Bangsamoro women’s issues. ​Ang UN Women kasi dito sa Pilipinas, hindi pa sya umiikot sa ibang parte ng Pilipinas para sa implementasyon ng Women, Peace, and Security, nakafocus po kami at this time sa Bangsamoro. Tingin ko resonating po ito doon sa kailangan nang pagkakaroon ng pagkilala at pag-understand doon sa konteksto ng conflict at violence sa isang lugar, kasi dyan po natin lalagyan ng mukha yung mga babae na naviviolate sa ating lugar. Hindi ho pwede na kausap natin yung victim-survivor pero wala tayong pagkilala saan ba siya nagmula, saan ba siya nanggaling, bakit ba nangyari itong mga nangyari sa kanya. Mahirap lang ba sya? O mahirap na sya, babae pa sya, byuda pa sya – Sabi nga natin, dignity for all – we cannot do our work na walang pagkikilala sa konteksto kung saan sya nagmula. c. In the context of the Bangsamoro, gusto ko lang linawin sa inyo na Bangsamoro is not just a territory, it is also the people. It's not onlythe Muslim Filipinos, but also the indigenous peoples and the Christian settlers. Napakahalaga din na tingnan na ang Bangsamoro ay konteksto ng poverty, natural at human-induced disaster, armed conflict, and violent extremism. Kung sa Bisaya pa, sagul-sagul na siya. Tandaan din natin na ang Bangsamoro may mahabang history ng women's human rights violations. Yung nararanasan ngayon because of the Marawi siege and Martial law, malalim pa yan. Marami pang unresolved women's human rights violations noon pa, at kailangan tingnan yan with the lens ng transitional justice. Mahalaga ring tingnan ang sociocultural underpinnings. Ang babae sa konteksto ng maraming kultura sa bangsamoro, at among the Bangsamoro people, sila ay kinikilala bilang subordinates – hindi pwedeng magsalita, hindi pwede maging lider, eto ang sinabi ng Qur'an, ito ang sabi ng mga timway meron talagang sociocultural underpinings yung discrimination and violence against women sa lugar na ito. d. If we look at gender, peace, and security issues ng Bangsamoro, marami po iyan, at maganda pong ibreak into the pillars ng women, peace, and security along prevention and protection, empowerment and participation, relief and recovery and rehabilitation, and again I'm emphasizing on discrimination. e. Prevention and protection. I would emphasize conflict-related issues. Minsan nakikita lang natin ang violations during times of conflict. But those violations are indicative, pag nagkaroon nyan ng time of peace, lalabas po ulit yan pag nagkaroon ulit ng conflict. So intermittent po ito, hindi po natin pwedeng tingnan lang yung time of peace na tinatamasa ngayon sa Bangsamoro, as indicative of real peace. Kasi pwedeng ngayon tahimik tayo pero merong nagbbrew na possible forms of violence later on. f. Trafficking and prostitution. Gusto po namin i-emphasize ang trafficking and prostitution as a form of violence. Lumalabas na po after the Marawi siege and even Zamboanga, forced prostitution among the women evacuees. Page 48​ of 62